Gündemden Son Bilgiler: Zamanın tanımı Çinli bilim insanlarının ezber bozan buluşundan sonra değişebilir - So

Çinli bilim insanları, zaman ölçümünde yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek çarpıcı bir teknolojiye imza attı. “Stronsiyum optik kafes saati” olarak adlandırılan ve bugüne kadar geliştirilen en hassas zaman ölçüm sistemlerinden biri olarak gösterilen yeni saat, gelecekte“saniye” kavramının uluslararası tanımının değişmesineyol açabilecek potansiyele sahip.

Araştırmacılar tarafından geliştirilen bu ileri teknoloji saat, zamanı19 ondalık basamağa kadar ölçebiliyor.Bilim insanlarına göre cihaz, yaklaşık30 milyar yıl boyunca çalıştırılsa dahi yalnızca 1 saniyelik hata payıoluşturacak kadar yüksek bir doğruluğa sahip. Bu süre, evrenin mevcut yaşının yaklaşık iki katına karşılık geliyor.

Saniyenin tanımı neden değişebilir?

Gelişmenin Perde Arkası ve Detaylar

Zaman ölçümünde kullanılan saniye kavramı tarih boyunca farklı yöntemlerle tanımlandı. İlk dönemlerde saniye,bir günün 86 bin 400’de biriolarak kabul ediliyordu. Ancak Dünya’nın dönüş hızının sabit olmaması, bu yöntemin bilimsel ölçümler açısından yeterince hassas olmamasına neden oldu.

Bu nedenle1967 yılından itibaren saniye, sezyum-133 atomunun9.192.631.770 titreşimitemel alınarak tanımlanmaya başlandı.

Günümüzde geliştirilenoptik saatlerise çok daha yüksek frekanslarda titreşen atomlardan yararlanıyor. Stronsiyum gibi atomlar saniyede yaklaşık700 katrilyon titreşimüreterek sezyum tabanlı atom saatlerine kıyasla çok daha hassas ölçümler yapılmasını mümkün kılıyor.

Resmi Açıklamalar ve Süreçteki Son Durum

Çin Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (USTC) araştırma ekibi tarafından geliştirilen sistemde ölçüm belirsizliğinin9,2 × 10⁻¹⁹, kararlılığın ise6,3 × 10⁻¹⁹seviyesine indirildiği açıklandı. Bu değerler, saniyenin yeniden tanımlanabilmesi için gerekli doğruluk kriterlerini karşılayan önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor.

Ancak saniyenin resmi tanımının değişmesi için yalnızca tek bir cihaz yeterli değil. Aynı ölçüm prensibiyle çalışanen az üç optik saatin, farklı araştırma kurumlarında belirlenen doğruluk ve kararlılık standartlarını sağlaması gerekiyor. Çinli bilim insanlarının geliştirdiği sistem, bu şartları karşılayan saatlerden biri olarak öne çıkıyor.

Bilimsel araştırmalarda yeni kapılar açabilir

Kamuoyunun ve Uzmanların Değerlendirmeleri

Uzmanlara göre bu tür ultra hassas saatler yalnızca zaman ölçümünü geliştirmekle kalmayacak. Aynı zamandakaranlık madde araştırmalarıveDünya’nın kütleçekim alanındaki çok küçük farklılıkların ölçülmesigibi ileri bilimsel çalışmalar için de kritik veriler sağlayabilecek.

Saniyenin yeniden tanımlanmasına ilişkin nihai karar iseUluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansıtarafından veriliyor. Dört yılda bir gerçekleştirilen toplantılarda bu konunun gündeme gelmesi bekleniyor. Mevcut bilimsel ilerleme göz önüne alındığında kararınbu yıl değil, 2030 yılında gerçekleştirilmesi planlanıyor konferanstaele alınabileceği değerlendiriliyor.

Araştırmanın sonuçları ise hakemli bilimsel dergiMetrologia’da yayımlandı.