Öne Çıkan Gelişmeler & Özet:
- • Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, büyük altyapı ve kamu-özel işbirliği (KÖİ) projelerini savunurken “Cebimizden bi...
- • Erdoğan, 25 Mart 2016’da “Devletin kasasından, kesesinden 1 kuruş çıkmadan yapılmış olan projelerdir. Bizim ce...
- • Yetkili kurumlar ve uzmanlar gelişmeleri anlık olarak analiz etmeye devam ediyor.
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, büyük altyapı ve kamu-özel işbirliği (KÖİ) projelerini savunurken “Cebimizden bir kuruş çıkmayacak”, ve “Devletin kasasından bir kuruş çıkmıyor” diye ifadeler kullandı. Ancak yap-işlet-devret modeliyle yapılan köprü, otoyol, havalimanı ve şehir hastaneleri için devletin bütçesinden kira ve garanti ödemeleri altında milyarlarca lira çıktı. 22 şehir hastanesi için 8 yılda 327 milyar 600 milyon lira ödeme başarıyla tamamlandı. Yine aynı dönemde köprü ve otoyollarda geçiş garantisi kapsamında 282 milyar lira ödendi.
Erdoğan, 25 Mart 2016’da “Devletin kasasından, kesesinden 1 kuruş çıkmadan yapılmış olan projelerdir. Bizim cebimizden para çıkmıyor.” dedi. 14 Haziran 2018’de ise şöyle konuştu: “Biz kendi bütçemizden para kullanmadan yap-işlet-devret’i kullandık veyahut da kamu-özel ortaklığını devreye soktuk ve bunları yapmak suretiyle parayı kim buluyor? İşi yüklenecek olan firma buluyor, sadece bizden zaman zaman Hazine garantisi istedikleri, o da bizim için zaten çok çok önemli bir yük değil.” İstanbul-İzmir otoyolu için ise Erdoğan 4 Ağustos 2019’da şu ifadeleri kullandı: “Kamu-özel işbirliğiyle gerçekleştirilen bu devasa projenin yatırım tutarı 11 milyar dolardır.
Projenin inşa sürecinde devletin kasasından tek kuruş çıkmamıştır. Bay Kemal, bir daha hatırlatayım 11 milyar dolardır ve devletin kasasından da bir kuruş çıkmamıştır. Nasıl yapıldığını soruyorsan onu da söyleyeyim, buna ‘yap-işlet-devret modeli’ denir. Bu modelle bunu yaptık.”
Gelişmenin Perde Arkası ve Detaylar
- Erdoğan, ekonomist olduğunu iddia ettiği 5 Kasım ve 8 Kasım 2021 ile 27 Kasım 2022 tarihlerinde KÖİ projeleri için cebinden ve devletin kasasından 1 kuruş çıkmadığını tekrarladı. Yine 13 Nisan 2025’te Antalya Havalimanı’na yönelik “Yaklaşık 927 milyon Euro yatırım hacmi gerektiren bu projeyi kamu-özel işbirliği modeliyle devletimizin kasasından tek bir kuruş çıkmadan gerçekleştirdik” dedi.
Devletin bütçesinden otoyol ve köprüler için müteahhitlere ödenen ‘geçiş garantisi’ paraları (TL) şöyle oldu: 2017’de 1.1 milyar, 2018’de 3.4 milyar, 2019’da 5.1 milyar, 2020’da 10.1 milyar, 2021’de 14.2 milyar, 2022’de 36.3 milyar lira, 2023’te 56.8 milyar, 2024’te 60.3 milyar. 2025’te 95 milyar lira. Köprü ve otoyollara önümüzdeki 2 yılla birlikte ödenecek meblağın 515.7 milyar liraya çıkacağı tahmin ediliyor.
Şehir hastaneleri bir kara delik gibi vatandaşın cebinden çıkan vergilerle hazırlanan bütçeyi yuttu.
Resmi Açıklamalar ve Süreçteki Son Durum
Özel şirketlere yaptırılan şehir hastaneleri için ödenen para yıllar içinde katlanarak arttı, son iki yılda ise tavan yaptı. İşte 8 yılda yapılan ‘garanti ödemeler’ şöyle oldu: 2018’de 3.4 milyar lira, 2019 yılında 5.1 milyar, 2020 yılında 10.1 milyar, 2021’de 14.2 milyar, 2022’de 36.4 milyar, 2023’te 56.8 milyar, 2024’te 90.5 milyar ve 2025’te 111.1 milyar lira.
Böylece 8 yılda garanti adı altında firmalara 327 milyar 600 milyon lira ödeme başarıyla tamamlandı. Önümüzdeki 3 yıl içinde tahmini ödemelerin 2026 yılında 136 milyar, 2027’de 149 milyar, 2028’de 159 milyar lira olacağı ifade ediliyor.