Öne Çıkan Gelişmeler & Özet:
- • Kahire'de karanlık bir odada 13 yaşındaki bir çocuk gözlerini neredeyse hiç kırpmadan televizyon ekranına bakı...
- • Zaher ile BBC ekibi ilk kez bir yıl önce Sudan'ın başkenti Hartum'un yıkıntıları arasında tanıştı. Savaşın iz...
- • Yetkili kurumlar ve uzmanlar gelişmeleri anlık olarak analiz etmeye devam ediyor.
Kahire'de karanlık bir odada 13 yaşındaki bir çocuk gözlerini neredeyse hiç kırpmadan televizyon ekranına bakıyor. Ekranda Real Madrid'in yıldız oyuncusu Vinícius Júnior, Arapça konuşarak genç çocuğa doğrudan hitap ediyor: "Merhaba Zaher!" Zaher neredeyse hiç kıpırdamıyor, gözleri kocaman açılmış, en sevdiği futbolcuya kilitlenmiş durumda.
Zaher ile BBC ekibi ilk kez bir yıl önce Sudan'ın başkenti Hartum'un yıkıntıları arasında tanıştı. Savaşın izlerini taşıyan, sessiz, küçük bir çocuktu; ülkenin ordusu ve paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) 2023'te çatışmaya başladığından beri hayatı altüst olan milyonlarca çocuktan biriydi.
Birleşmiş Milletler çocuk yardım kuruluşu UNICEF'e göre Sudan'da şu anda 17 milyondan fazla çocuk insani yardıma muhtaç durumda. Kuruluş, en az 4 bin 300 çocuğun öldürüldüğünü veya sakat kaldığını doğrulayabildiğini, ancak gerçek rakamın çok daha yüksek olduğuna inandıklarını belirtiyor.
Gelişmenin Perde Arkası ve Detaylar
Zaher insansız hava aracı saldırısında iki bacağını da kaybetmişti. Uzman tedaviye erişimi kısıtlı olan Zaher, yeniden yürüyebileceği ve futbol oynayabileceği günü hayal ediyordu.
Bir yıldan fazla bir süre sonra Mısır'ın başkentindeki bir apartmanda Zaher, BBC ekibini kocaman bir kucaklamayla karşıladı. Annesi Habibe de onlara sarıldı. Hatırlanan utangaç ve içine kapanık çocuk neredeyse tanınmaz halde: kendine güvenli, yaramaz, sürekli gülümsüyor ve iki yeni protez bacağıyla dimdik duruyor.
Yaklaşık bir yıldır Kahire onun evi oldu. Burada ameliyat geçirdi ve aylarca rehabilitasyon gördü; şimdi tekrar yürüyebiliyor ve topa vurabiliyor.
Resmi Açıklamalar ve Süreçteki Son Durum
2025'teki ilk görüşmede Zaher, en sevdiği futbolcunun Vinícius Júnior olduğunu söylemişti. Bu bilgi Real Madrid'in yıldızına iletildi, o da kişisel bir destek videosu göndermek istediğini söyledi. Video, Kahire'de yeniden bir araya gelindiğinde birlikte izlendi.
Brezilyalı futbolcu videoya şöyle başlıyor: "Hikayenden haberdar oldum. Son birkaç ayın senin için ne kadar zor geçtiğini biliyorum." Vinícius, futbolda ırkçılığa meydan okuyan ve siyah insanları destekleyen önde gelen bir ses haline geldi.
Yıldız futbolcu küçük çocuğa "Sen çok çalışkan bir siyah adamsın. Yeni protez bacaklarını iyi kullanmanı, futbola geri dönmeni ve mutluluğu bulmanı gerçekten umuyorum. Bunu hak ediyorsun" dediğinde Zaher'in yüzünde bir gülümseme belirdi. Ardından davet geldi: "Sizi bir Madrid maçına davet etmek istiyorum. Birlikte bir gün geçirebiliriz."
Kamuoyunun ve Uzmanların Değerlendirmeleri
Bu mesajdan çok etkilenen Zaher ayağa kalkıp odadan çıktı. Birkaç dakika sonra yeni Vinícius Júnior futbol formasıyla geri döndü. Bir gün vize alıp teklifi kabul edebileceğini umarak "Vinícius'a onu sevdiğimi söyleyin" dedi. "Mesajı beni gerçekten de çok şevklendirdi." Annesi Habibe ise "Sanki tüm dünya Zaher'i destekliyor, başarılı olmasını istiyor" dedi.
Zaher 2024 yılında annesiyle birlikte Hartum'da mahsur kaldığında bacaklarını kaybetti. Şehrin büyük bir kısmı Sudan ordusu ve RSF arasındaki çatışmalar nedeniyle savaş alanına dönüşmüştü. Yiyecek ve temel ihtiyaç malzemeleri yetersizdi, ailenin kaçmak için yeterli parası yoktu. Hayatta kalabilmek için sokaklarda mercimek sattılar.
Bir sabah Zaher ve annesi yan yana çalışırken bir insansız hava aracı saldırısı geldi. Habibe geçen yıl olayı anlatırken "Birden oğluma baktım ve kanıyordu. Her yer kan içindeydi" demişti. "Uyandığında 'Neden bacaklarımı kesmelerine izin verdin?' diye sorardı. Ben de cevap veremezdim."
Süreç Nasıl İlerleyecek?
O zamanlar Zaher tekerlekli sandalyesiyle mahallesinin enkazı arasında, yanmış arabaların, terk edilmiş tankların ve yıkılmış evlerin yanından geçerek ilerliyordu. Savaştan önce futbolu çok seven Zaher, saldırıdan sonra yalnızca dizlerinin üzerinde oynayabiliyordu; bu da onu ciddi enfeksiyon riskine maruz bırakan acı verici bir süreçti. "Keşke protez bacaklarım olsaydı da eskiden olduğu gibi arkadaşlarımla futbol oynayabilseydim" demişti.
Hikayesi Sudan'ın çok ötesinde yankı buldu. BBC haberini izleyen Sudan asıllı, İngiltere'de yaşayan avukat Dena Latif öncülüğünde internette düzenlenen kampanyada tıbbi masraflar için 45 bin sterlin (60 bin dolar) toplandı. Ancak Zaher'in ve annesinin pasaportu yoktu, doğum belgeleri de savaş sırasında imha edilmişti. Aylar süren planlamanın ardından ikisi Kahire'ye uçabildi; orada onlar için yiyecekle dolu bir daire hazırlanmış, tıbbi randevuları ayarlanmıştı.
Zaher geçirdiği bir başka ameliyatın ardından aylar süren fizyoterapi gördü, protez bacaklarını kullanmayı öğrendi ve travmasını atlatması için psikolojik destek aldı. Tedavisiyle ilgilenen doktorlardan Dr. Bintelmuna Eltayeb, "Utangaçtı, biraz depresif ve üzgündü. Ondan bir gülümseme koparmak neredeyse imkansızdı, ama şimdi güldüğünü görebiliyorsunuz. Kendine olan güveni çok yüksek" diyor.
At biniciliğinden bisiklet sürmeye kadar yeni şeyler denemeye hevesli olan Zaher pilot olmak istiyor. Henüz futbol oynamadı ama memleketindeki arkadaşlarıyla maç yapmayı dört gözle bekliyor. Annesi Habibe ise oğlunun geleceği, eğitimi ve hâlâ iç savaşın pençesindeki Sudan'da nasıl karşılanacağı konusunda endişeli.
Hartum'da olağanüstü hal kaldırıldı ve Sudan ordusu kontrolü yeniden ele geçirdi, ancak başkent genelinde binalar yıkılmış halde. ABD ve diğer 30 Batı ülkesinin açıklamasına göre Sudan nüfusunun yüzde 41'i yüksek düzeyde gıda güvensizliği yaşıyor. Zaher ve annesi şimdi Hartum'a geri döndü; Zaher büyüdükçe protez bacaklarının orada kontrol edilip ayarlanabileceğini umuyorlar.
Dena Latif, "Umarım Zaher'in hikayesi onunla bitmez" diyor ve onun iyileşmesinin, hayatını değiştiren yaralanmalar geçiren binlerce Sudanlı çocuğa daha fazla dikkat ve fon sağlamasını umuyor.