Öne Çıkan Gelişmeler & Özet:
- • Pandemi döneminde dünyayı kasıp kavuran ve üretimi durma noktasına getiren çip krizinin bir benzeri, stratejik...
- • Küresel hammadde piyasalarında mart ayı itibarıyla yapısal arz fazlası dönemi kapandı, yerini "panik kaynaklı...
- • Yetkili kurumlar ve uzmanlar gelişmeleri anlık olarak analiz etmeye devam ediyor.
Pandemi döneminde dünyayı kasıp kavuran ve üretimi durma noktasına getiren çip krizinin bir benzeri, stratejik öneme sahip plastik ve petrokimya hammaddelerinde yaşanıyor. Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve lojistik hatlardaki tıkanma, sanayinin can damarı olan polimer hammaddelerine erişimi imkansız hale getirdi. Tedarikçilerin peş peşe "mücbir sebep" ilan ederek siparişleri iptal etmesi, üretim bantlarının durma riskini gündeme taşıdı.
Küresel hammadde piyasalarında mart ayı itibarıyla yapısal arz fazlası dönemi kapandı, yerini "panik kaynaklı kıtlık" sürecine bıraktı. Ekonomim’den Aysel Yücel’in haberine göre; polipropilen (PP) ve polietilen (PE) gibi temel plastik girdilerinde fiyat artışları kısa sürede %20’lerden %40 bandına fırladı. Bazı tedarikçilerin aynı hafta içinde defalarca zam yaptığı, birçoğunun ise elindeki malı satmaktan vazgeçip beklemeye geçtiği belirtiliyor.
Krizin derinleşmesindeki en büyük etken, Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) merkezli dev üreticilerin lojistik ve sigorta sorunlarını gerekçe göstererek sevkiyatları askıya alması oldu. Japon kimya devleri Mitsubishi ve Mitsui’nin üretim düşürmek zorunda kaldığı bu süreçte, nakliye maliyetleri de ton başına 100 dolara varan ek yükler getirmeye başladı. Türkiye’nin en büyük hammadde kaynağının Orta Doğu olması, yerli üretici üzerindeki risk potansiyelini ikiye katlıyor.
Gelişmenin Perde Arkası ve Detaylar
Türk Plastik Sanayicileri Araştırma Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) Başkanı Yavuz Eroğlu, durumun ciddiyetini şu sözlerle özetliyor:
"Plastik artık sadece ambalaj değil; otomotivden beyaza eşyaya, elektronikten tekstile kadar her sektörün temel girdisi. Alternatifi olmayan bir ürün grubunda yaşanan bu sıkıntı, Türkiye’nin bütün değer zincirine yansıyacak. Şu an piyasada önümüzü göremiyoruz, tam bir sis bulutu hakim."
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Meclis Üyesi Gökhan Can ise sanayicileri en çok zorlayan konunun sipariş iptalleri olduğunu vurguladı. Can, ithalatçı firmaların "mücbir sebep" (force majeure) ilan ederek çekilmelerinin büyük bir krize işaret ettiğini belirterek, "Bugün savaş bitse bile hammadde akışının normale dönmesi en az 90 gün sürer. Türkiye, yüksek fiyat veren pazarların gerisinde kaldığı için tedarik sırasında arkaya itiliyor. Bu süreç uzarsa üretim çok ağır bir darbe alır" uyarısında bulundu.