Öne Çıkan Gelişmeler & Özet:
- • Antalya'nın Manavgat ilçesinde yer alan, Akdeniz’in en önemli liman kentlerinden Side Antik Kenti, sadece görk...
- • Son yapılan dilbilimsel çalışmalarda, daha önce 26 harften oluştuğu düşünülen Side alfabesindeki harf sayısı 3...
- • Yetkili kurumlar ve uzmanlar gelişmeleri anlık olarak analiz etmeye devam ediyor.
Antalya'nın Manavgat ilçesinde yer alan, Akdeniz’in en önemli liman kentlerinden Side Antik Kenti, sadece görkemli mimarisiyle değil, binlerce yıl öncesine ait gizemli diliyle de bilim dünyasında heyecan yaratıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında yürütülen kazılarda, Anadolu'nun kayıp dillerinden biri olan "Sidece" üzerindeki sır perdesi aralanıyor.
Son yapılan dilbilimsel çalışmalarda, daha önce 26 harften oluştuğu düşünülen Side alfabesindeki harf sayısı 31'e yükseldi.
Side Antik Kenti Kazı Başkanı ve Anadolu Üniversitesi Öğretim ÜyesiProf. Dr. Feriştah Alanyalıliderliğinde, İtalya ve Avusturya'dan uzmanların katılımıyla yürütülen araştırmalar, antik kentin kültürel kimliğine ışık tutuyor. Yabancı dilbilimciler Michaela Zinko ve Alfredo Rizza’nın da yer aldığı çalışmalarda, Sidece alfabesinin yapısı, kelime analizleri ve bu dilin Anadolu'nun diğer kadim dilleriyle olan bağları inceleniyor.
Gelişmenin Perde Arkası ve Detaylar
Bugüne kadar bulunan yazıtların genellikle 1-2 satırdan ibaret olması nedeniyle tam olarak çözülemeyen Sidece, son yıllarda keşfedilençift dilli (bilingual) ve 30-40 satırlık uzun metinler sayesinde yeniden mercek altına alındı.
Öne Çıkan Keşif:"Siruawn" Yazıtlarda sıkça rastlanan“Siruawn”ve“Siruawan”kelimelerinin Side kentini işaret ettiği belirtiliyor. Bu bulgu, kentin erken dönem tarihi ve adının kökenine dair tartışmalara yeni bir boyut kazandırıyor.
Araştırmalar, Sidecenin köken olarak Anadolu'nun en eski halklarındanLuvilerindil grubuna dayandığını gösteriyor. Likçe ve Karca gibi Anadolu'ya özgü bir dil olan Sidece, kentin Helen (Yunan) kültürü bölgeye ulaşmadan çok daha önce gelişmiş bir medeniyete ev sahipliği yaptığını kanıtlıyor.
Resmi Açıklamalar ve Süreçteki Son Durum
Antik kaynaklarda yer alan,"Kyme'den gelen göçmenlerin Side'ye ayak bastıkları anda kendi dillerini unutup yerel halkın dilini konuşmaya başladıkları"yönündeki bilgiler, Side kültürünün dışarıdan gelen Helen kültürünü baskılayacak kadar güçlü ve dominant olduğunu ortaya koyuyor.
Büyük İskender'in Anadolu'yu fethinin ardından bölge kentlerinde Yunanca konuşulması zorunlu hale getirilmiş olsa da, Sidelilerin kendi dillerine sahip çıktığı görülüyor.
Mevcut bulgular, milattan önce 3. yüzyılın sonu ile 2. yüzyılın başına kadar Sidecenin aktif olarak kullanıldığını gösteriyor. Bu durum, kentin Helenistik dönemde bile yaklaşık200 yıl boyuncakendi dilini ve kültürel kimliğini korumayı başardığını belgeliyor.
Kamuoyunun ve Uzmanların Değerlendirmeleri
Kazılarda ulaşılan veSerapis Tapınağı'nın varlığını müjdeleyen iki dilli bir yazıt, dönemin sosyal yapısına dair önemli bir detayı gün yüzüne çıkardı. Yazıta göre tapınak, halkın ve hayırseverlerin sponsorluklarıyla inşa edildi. Katkı sağlayanların isimleri ve verdikleri bağış miktarları, o dönem kentte herkesin rahatça okuyabilmesi amacıylaSideceolarak kaleme alındı.
Side'nin milattan önce 7. yüzyılda doğu medeniyetleriyle yakın ilişki içinde olduğu, kentte bulunan iki mühürle kanıtlandı:
Yeni Asur Mührü:Güncel kazılarda gün ışığına çıkarıldı.
Süreç Nasıl İlerleyecek?
Yeni Babür Mührü:Kurtuluş Savaşı öncesindeki İtalyan işgali döneminde bölge köylülerinden teslim alındı.
Side kelimesinin Helence karşılığının"nar"olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Feriştah Alanyalı, antik dönemde kent sikkeleri (paraları) üzerinde de nar motifinin sıkça kullanıldığını belirtti. Antik çağlarda bölgede çok güçlü bir nar üretimi olduğu ve bu geleneğin günümüzde de modern tarım faaliyetleriyle hala devam ettiği vurgulanıyor.