Yaz ve bahar aylarında serinlemek için tükettiğimiz taze yeşillikler, rengarenk meyveler ve iştah açıcı salatalar aslında mikroskobik bir düşmana ev sahipliği yapıyor olabilir. Son dönemde dünya genelinde yaşanan ve yüzlerce kişiyi etkileyen vaka patlamalarıyla gündeme gelenCyclosporaparaziti, halk sağlığı uzmanlarını ciddi şekilde alarma geçiriyor. Sadece musluk altında üstünkörü yıkanan gıdalardan bulaşan bu sinsi canlı, günlerce süren mide-bağırsak savaşlarına yol açabiliyor. Cyclospora cayetanensis, çıplak gözle görülmesi imkansız, tek hücreli mikroskobik bir bağırsak parazitidir. Bu parazit genellikle insan dışkısıyla kirlenmiş tarımsal sulama suları veya toprak aracılığıyla taze ürünlerin üzerine yapışır. İşin en yanıltıcı kısmı ise parazitin insandan insana doğrudan bulaşmamasıdır. Dış ortama çıktıktan sonra bulaşıcı hale gelebilmek için günlerce, hatta haftalarca beklemesi gerekir. Bu süreç, onun tarladaki sebze ve meyvelerde mükemmel bir şekilde pusuda beklemesine olanak tanır. Geçmişte ve günümüzde yaşanan salgınlar incelendiğinde, Cyclospora’nın en sevdiği gıdaların genellikle çiğ tüketilen ürünler olduğu görülüyor. Hazır paketli salata karışımları, göbek marul, taze kişniş, fesleğen, ahududu, böğürtlen, çilek gibi orman meyveleri, taze yeşil soğan ve bezelye bu riskli listenin başında yer alıyor. Cyclospora paraziti içeren bir gıdayı tükettikten yaklaşık bir hafta sonra belirtiler aniden başlar. Genellikle sıradan bir gıda zehirlenmesiyle karıştırılsa da yarattığı etki çok daha uzun ve yıpratıcıdır. En tipik belirtisi patlayıcı ve çok sulu ishaldir. Buna şiddetli karın krampları, şişkinlik, aşırı gaz, iştah kaybı, hızlı kilo kaybı, aşırı halsizlik, kas ağrıları ve hafif ateş eşlik eder. Tedavi edilmediği takdirde bu belirtiler birkaç günden birkaç aya kadar sürebilir. Hatta hastalık tam iyileşmiş gibi göründükten sonra defalarca tekrarlayarak kişiyi tamamen halsiz bırakabilir. Toplumda yaygın bir inanış olan "sebzeyi sirkeli suda bekletmek tüm mikropları öldürür" tezi, Cyclospora için maalesef geçerli değildir. Bu parazit, klor ve alkol bazlı rutin dezenfektanlara karşı son derece dirençli, sert bir dış çepere sahiptir. Bu yüzden sirkeli su paraziti etkisiz hale getirmeye yetmez. Mutfakta bu parazite karşı savaşmanın en etkili yolu akan suyun mekanik gücünden yararlanmaktır. Sebze ve meyveleri derin bir kapta bekletmek yerine, mutlaka akan bol su altında ellerinizle ovalayarak yıkamalısınız. Bu sürtünme hareketi parazitin yapıştığı yerden sökülmesini sağlar. Bunun yanı sıra, mümkün olan meyve ve sebzelerin kabuklarını soymak, ezilmiş ve parazitin tutunabileceği girintili bölgeleri kesip atmak da riski azaltır. Çiğ sebzeleri doğradığınız kesme tahtaları ile et tahtalarını ayırmak, mutfak tezgahını ve ellerinizi her işlemden sonra en az 20 saniye boyunca sıcak sabunlu suyla yıkamak çapraz bulaşmanın önüne geçer. Ancak en garanti yol, kuşkulu yeşillikleri veya sebzeleri çiğ yemek yerine pişirmeyi tercih etmektir; çünkü yüksek ısı paraziti tamamen yok eder. Eğer taze bir salata veya meyve tükettikten sonra günlerce geçmeyen, halsiz bırakan bir ishal problemi yaşıyorsanız, sıradan bir üşütme deyip geçiştirmeden mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurmalı ve dışkı testi yaptırmalısınız.